Tarih

Tarihte bu hafta (31. Hafta)

30 TEMMUZ

• 1629 – Napoli’de (İtalya) deprem: 10.000 kişi öldü.
• 1811 – Meksika’da rahip Miguel Hidalgo kurşuna dizildi. Hidalgo bir yıl önce Meksika’da bağımsızlık hareketini başlatmıştı.
• 1940 – Yozgat’ta deprem: 12 köy yıkıldı, 300 ölü, 360 yaralı.
• 1945 – Trakya’da Almanlar adına casusluk yaptıkları iddiasıyla yargılanan 15 kişi ölüm cezasına mahkûm edildi.
• 1947 – Demokrat Parti Kütahya Milletvekili Adnan Menderes’in TBMM’de yaptığı konuşmayı yayımlayan Tasvir, Demokrasi, Demokrat İzmir, Yeni Asır gazetelerinin sahipleri ve yazı işleri müdürleri tutuklandılar.
• 1966 – Amerika Birleşik Devletleri uçakları Kuzey ve Güney Vietnam arasındaki askerden arındırılmış bölgeyi bombaladı.
• 1971 – Boeing 727 tipi, Japon millî yolcu uçağı ile bir Japon savaş uçağı, Morioka (Japonya) semalarında çarpıştı: 162 kişi öldü.
• 1975 – Mustafa Kemal Atatürk’ün Türkiye İş Bankası’ndaki hissesini denetleme yetkisinin Cumhuriyet Halk Partisi’ne ait olduğu karara bağlandı.
• 1977 – Türkiye Basketbol genç millî takımı Avrupa şampiyonu oldu.
• 1982 – Mehmet Yurdadön, Finlandiya’da yapılan 10 bin metre yarışmasında altın madalya kazandı.
• 1992 – İstanbul, Ankara, Adana büyükşehir ve ilçe belediyeleri ile Trabzon Belediyesi’nde çalışan yaklaşık 43.000 işçi greve başladı.
• 1992 – Barselona’da düzenlenen Yaz Olimpiyatlarında 62 kiloda güreşçi Akif Pirim altın madalya kazandı.
• 1995 – Çeçenistan ile Rusya arasındaki savaşa son veren bir dizi anlaşma Grozni’de imzalandı.
• 2002 – Kongo ve Ruanda arasında, Orta Afrika`da istikrarsızlığa ve milyonlarca kişinin ölümüne yol açan savaşı sona erdirme çabasıyla barış anlaşması imzalandı.
• 2008 – Anayasa Mahkemesi tarafından Adalet ve Kalkınma Partisine açılan kapatma davası reddedildi.

Doğumlar:

• 1863 – Henry Ford, Amerikalı otomobil üreticisi (ö. 1947)
• 1898 – Henry Moore, İngiliz heykeltıraş (ö. 1986)
• 1947 – Arnold Schwarzenegger, Avusturyalı sinema oyuncusu, sporcu, siyasetçi
• 1964 – Jürgen Klinsmann, Alman futbolcu ve teknik direktör
• 1967 – Derya Taşçı Özyer, Galatasaray’ın eski bayan basketbolcusu, yeni antrenör
• 1968 – Robert Korzeniowski, Polonyalı yürüyüşçü
• 1973 – Ümit Davala, eski Türk futbolcu
• 1982 – Nesrin Cavadzade, Azerbaycan asıllı Türk dizi ve sinema oyuncusu

Ölümler:

• 1898 – Otto von Bismarck, Alman devlet adamı (d. 1815)
• 1912 – İmparator Meiji, Japon imparatoru (d. 1852)

31 TEMMUZ

• 1492 – Yahudilerin İspanya’dan kovulacağını gerekçeleriyle bildiren Elhamra Kararnamesi imzalanarak yürürlüğe girdi.
• 1560 – Piyale Paşa, Tunus’un Cerbe Adası’nı ele geçirdi.
• 1722 – İstanbul’da III. Ahmet için yaptırılan Sadabad Sarayı törenle açıldı.
• 1922 – Türkiye’nin ilk resmî spor teşkilatı, Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı kuruldu.
• 1932 – Almanya’da seçimlerde 230 milletvekilliği alan Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi (Naziler) birinci parti oldu. Sosyal demokratlar 133, komünistler 89 milletvekili çıkardılar.
• 1936 – İspanya’da General Franco’nun faşist güçleri Madrid’i kuşattı.
• 1944 – Küçük Prens adlı eseriyle ünlü, Fransız pilot ve yazar Antoine de Saint-Exupéry, Akdeniz semalarında F-5B ile keşif uçuşu sırasında kayboldu.
• 1952 – Türkiye’nin ilk sendikal konfederasyonu olan Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) kuruldu.
• 1959 – Türkiye, Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET şimdiki AB) adaylığı için resmen başvurdu.
• 1959 – Bask Yurdu ve Özgürlüğü (ETA) örgütü kuruldu.
• 1965 – İngiliz televizyonunda sigara reklamları yasaklandı.
• 1966 – Chicago, New York ve Cleveland’da ırkçı gösterilere polis müdahale etti: 6 kişi öldü, 84 kişi de yaralandı.
• 1973 – Delta havayollarına ait Douglas DC-9 tipi bir yolcu uçağı, Boston havalimanına inişi sırasında yoğun sis nedeniyle düştü: 89 kişi öldü.
• 1980 – ASELSAN, ilk Türk telsizini üretti.
• 1980 – Türkiye’nin Atina Büyükelçiliği İdari Ataşesi Galip Özmen, ASALA militanlarının silahlı saldırısında hayatını kaybetti.
• 1987 – Mekke’de İranlı hacıların önderliğinde, İslam düşmanı olarak tanımladıkları ülkeleri protesto için bir araya gelen topluluk ile Suudi güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmada 400’den fazla insan öldü.
• 1988 – Malezya’nın Butterworth kentinde bir feribot terminali çöktü: 32 kişi öldü, 1674 kişi yaralandı.
• 1992 – Tayland havayollarına ait Airbus A300 tipi bir yolcu uçağı Katmandu’nun dağlık bölgesinde düştü: 113 kişi öldü.
• 1996 – Gazetelerin promosyon faaliyetlerini, yalnızca kültürel ürünlerle kısıtlayan yasa kabul edildi.

Doğumlar:

• 1803 – John Ericsson, İsveçli kâşif ve mühendis (ö. 1889)
• 1883 – Fred Quimby, Amerikalı çizgi film yapımcısı (ö. 1965)
• 1921 – Peter Benenson, İngiliz avukat ve Uluslararası Af Örgütünün kurucusu (ö. 2005)
• 1923 – Ahmet Ertegün, Atlantic Records firmasının sahibi (ö. 2006)
• 1974 – Luran Ahmeti, Arnavut kökenli Makedon oyuncu

Ölümler:

• 855 – Ahmed bin Hanbel, Hanbeli mezhebinin öncüsü ve İslam bilgini (d. 780)
• 1972 – Paul-Henri Spaak, Belçikalı devlet adamı (NATO ve AET’nin kuruluşuna öncülük eden) (d. 1899)
• 1980 – Galip Özmen, Türk diplomat (Türkiye’nin Atina Büyükekçiliği İdari Ateşesi (suikast))
• 2014 – Murat Göğebakan, Anadolu rock müzik sanatçısı (d. 1968)
• 2016 – Chiyonofuji Mitsugu, Japon sumo güreşçisi (d. 1955)

1 AĞUSTOS

Anavatanına Dönenler Günü (Çerkesler)

• 1560 – İskoç parlamentosu Papa’nın otoritesini artık tanımayacağını bildirdi, böylece İskoç Kilisesi ortaya çıkmış oldu.
• 1571 – Lala Mustafa Paşa Venedik Cumhuriyetine ait Kıbrıs adasını fethetti.
• 1589 – Fransa kralı III. Henri bıçaklandı.Saldırgan koyu Katolik olan rahip Jacques Clément’dı. Clément orada ölürken kral ertesi gün öldü.
• 1619 – İlk Afrikalı köleler Jamestown, Virginia’ya getirildiler.
• 1773 – Deniz Harp Okulu (Tersane Hendesehanesi), Cezayirli Hasan Paşa tarafından İstanbul Kasımpaşa’da açıldı.
• 1774 – İngiliz kimyacı Joseph Priestley oksijen gazını (dioxygène, O2) keşfetti.
• 1830 – Belçikalılar’ın Hollanda’ya karşı ayaklanmasıyla Belçika kuruldu.
• 1834 – Britanya İmparatorluğunda köleliğin kaldırılması
• 1840 – Ceride-i Havadis gezetesinin ilk sayısı basıldı.
• 1902 – ABD, Panama Kanalı’nın haklarını Fransa’dan satın alarak kanalın inşaatını başlattı.
• 1914 – Alman İmparatorluğu, Rus İmparatorluğu’na savaş ilan etti.
• 1933 – İstanbul Üniversitesi’nin yeni haliyle açılması.

İstanbul Üniversitesi (kısaca İÜ), ana yerleşkesi İstanbul’un Fatih ilçesinde bulunan devlet üniversitesidir.

18 Kasım 1933’te Türkiye’nin ilk ve tek üniversitesi olarak öğrenim hayatına başlamış olan kurum, Osmanlı Devleti’ndeki ilk Avrupa tarzı üniversite olarak kabul edilen Darülfünun’un doğrudan devamıdır. Ayrıca okulun bazı birimleri temelleri İstanbul’un fethinin ertesi günü 30 Mayıs 1453’te Fatih Sultan Mehmet’in emriyle kurulan Sahn-ı Seman medreselerine kadar dayandığından okulun kuruluşu bu tarihe kadar uzanır. Bugünkü hali 1933’te kurulmuştur.

2011 yılında, Dünyanın en iyi 500 üniversitesi sıralamasına Türkiye’den giren tek üniversitedir. İstanbul Üniversitesi dünyanın en iyi 500 üniversitesi arasında 2006’dan beri yer almaktadır.

Üniversite, aynı zamanda Asya Pasifik bölgesinin en iyi 100 üniversitesi arasındadır. Üniversitede yaklaşık 73.000 lisansüstü, lisans ve ön lisans öğrencisi öğrenim görmektedir. Bu yükseköğretim işlemi 12.000 öğretim üyesi ve öğretim elemanı tarafından gerçekleştirilmektedir.

Devlet Üniversitesidir.

Eski isimleri:
Medâris-i Semâniye ve Fâtih Dârüşşifâsı (1453)
Darülfünûn (1846)
Darülfünûn-i Osmani (1869)
Darülfünûn-ı Sultani (1873)
Darülfünûn-ı Şahane (1900)
İstanbul Darülfünûnu (1924)

• 1941 – ABD ordusu için tasarlanmış hafif arazi aracı olan Jeep (Cip)’lerden ilki üretildi.
• 1950 – Türkiye NATO’ya başvurdu.
• 1953 – Rodezya ve Nyasaland Federasyonu (Orta Afrika Federasyonu) kuruldu.
• 1964 – Belçika Kongosu’nun adı Demokratik Kongo Cumhuriyeti olarak değiştirildi.
• 1999 – Avrupa’da deli dana krizinden dolayı İngiliz etine konan ambargo kaldırıldı.
• 2014 – İstanbul Sözleşmesi yürürlüğe girdi.

Doğumlar:

• 980 – İbni Sina, Türk-Fars bilim adamı (ö. 1037)

İbn-i Sina (tam adı: Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Al-Hasan ibn Ali ibn Sīnā; d. 980 Afşana Köyü, Buhara – ö. 21 Haziran 1037 Hamedan) Tıp adamı, fizikçi, yazar, filozof ve bilim insanı.

Tıp ve Felsefe alanına ağırlık verdiği değişik alanlarda 200 kitap yazmıştır. Batılılarca, Orta Çağ Modern Biliminin kurucusu, hekimlerin önderi olarak bilinir ve “Büyük Üstad” ismi ile tanınır. Tıp alanında yedi asır boyunca temel kaynak eser olarak süre gelen El-Kanun fi’t-Tıb (Tıbbın Kanunu) adlı kitabı ile ünlenmiş ve bu kitap Avrupa üniversitelerinde 17. asrın ortalarına kadar tıp biliminde temel eser olarak okutulmuştur.

• 1520 – II. Zygmunt August, Lehistan (Polonya) Kralı (ö. 1572)
• 1944 – Cenk Koray, Türk TV sunucusu, oyuncu ve gazete yazarı (ö. 2000)
• 1945 – Vedat Okyar, Türk eski futbolcu, spor yazarı ve yorumcu (ö. 2009)
• 1948 – Arkadaş Zekai Özger, Türk şair
• 1949 – Kurmanbek Bakiyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı
• 1976 – Hasan Şaş, Türk futbolcu
• 1976 – Ibrahim Babangida, Nijeryalı futbolcu
• 1982 – Ferhat Kıskanç, Alman-Türk futbolcu

Ölümler:

• 1326 – Osman Bey, Osmanlı’nın kurucusu ve ilk Padişahı (d. 1258)
• 1920 – Bal Gangadhar Tilak, Hint bilim adamı, hukukçu, matematikçi (d. 1856)
• 1943 – Lydia Litvyak (Lily), Sovyet kadın savaş uçağı pilotu (d. 1921)
• 1977 – Gary Powers, Amerikalı pilot (Sovyet toprakları üzerinde düşürülen U-2 casus uçağının pilotu) (d. 1929)
• 1982 – Kemal Zeki Gençosman, Türk gazeteci ve yazar

2 AĞUSTOS

• 1492 – İspanya’da, Musevilere dinlerini değiştirmeleri, aksi takdirde ülkeden ayrılmaları için verilen sürenin sona ermesinin ardından İspanya Musevilerinin çoğu, Kemal Reis’in kadırgalarıyla İstanbul’a geldi ve Osmanlı Devleti’nce hoşgörüyle karşılandı.
• 1926 – Bozkurt gemisi ile Fransız Lotus gemisi Ege Denizi açıklarında çarpıştı; Bozkurt gemisi battı, 8 kişi öldü.
• 1934 – Adolf Hitler Almanya’nın Führer’i haline geldi. Totaliter rejim süreci başladı.
• 1945 – Postdam Konferansı sona erdi: II. Dünya Savaşı sonrası Avrupa’sına yön vermek için Potsdam’da bir araya gelen ABD Başkanı Harry Truman, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Sovyetler Birliği Devlet Başkanı Joseph Stalin, görüşmelerini tamamladılar. Almanya, konferansta Amerikan, İngiliz, Fransız ve Sovyet komutanlarınca yönetilecek dört ayrı işgal bölgesine ayrıldı.
• 1950 – Konya Gazeteciler Cemiyeti kuruldu.
• 1958 – Cumhuriyet tarihinin en yüksek orandaki devalüasyonu yapılarak 1 Dolar 2.80 liradan 9 liraya çıkarıldı. Devalüasyon oranının %221’i bulduğu açıklandı.
• 1967 – Trabzonspor Kulübü kuruldu.
• 1980 – İtalya’da Bologna istasyonunda bomba patladı; 84 kişi öldü. Eylemi sağcı Devrim Birlikleri örgütü üstlendi.
• 1987 – Türkiye’de kan kanserli bir hastaya ilk kez kemik iliği nakli yapıldı.
• 1990 – Saddam Hüseyin önderliğindeki Irak, Kuveyt’i işgal etti. Kuveyt Emiri Şeyh Cabir es-Sabah, Suudi Arabistan’a kaçtı.
• 1991 – Şili ve Arjantin bir yüzyıldan fazla bir zamandır aralarında süren sınır anlaşmazlıklarına bir anlaşma imzalayarak son verdi.
• 2001 – Soykırım suçlusu Sırp general Radislav Krstić 1995 Temmuz’unda Srebrenica’da (Bosna-Hersek) binlerce müslümanı katlettiğinden Lahey’deki Savaş Suçları Mahkemesi tarafından 46 yıl hapse mahkûm edildi.
• 2005 – Fransız Sağlık Bakanı Xavier Bertrand, Paris’teki Saint-Vincent-de-Paul hastanesi morgunda saklanılan, doğduktan sonra kısa sürede ölmüş veya ölü doğmuş olduğu belirtilen 351 çocuk cesedinin keşfedilmesi üzerine, bu konuda soruşturma açılmasını istedi.

Doğumlar:

• 1612 – Saskia van Uylenburgh, Hollandalı ressam Rembrandt van Rijn’in eşi (ö. 1642)
• 1696 – I. Mahmut, Osmanlı’nın 24. Padişahı (ö. 1754)
• 1942 – Leo Beenhakker, Hollandalı teknik direktör
• 1955 – Fahreddin Manafov, Azeri oyuncu
• 1957 – Muharrem Yılmaz, Türk iş adamı ve TÜSİAD’ın 15. Başkanı
• 1963 – Uğur Tütüneker, Türk teknik direktör ve eski millî futbolcu

Ölümler:

• 1799 – Jacques-Étienne Montgolfier, Fransız mucit ve sıcak hava balonu ile uçuşu gerçekleştiren (d. 1745)
• 1849 – Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır valisi ve Mısır ve Sudan’ın ilk hidivi (d. 1769)
• 1922 – Alexander Graham Bell, Amerikalı mucit ve telefonu icat eden (d. 1847)
• 1923 – Warren G. Harding, ABD’nin 29. Başkanı (d. 1865)
• 1930 – Ahmet Fehim, Türk yönetmen, tiyatro ve sinema sanatçısı (d. 1856)
• 2008 – Osman Yağmurdereli, Türk yapımcı ve siyasetçi (d. 1953)
• 2016 – Ahmed Zewail, Mısırlı Nobel Kimya Ödülü sahibi bilim adamı (d. 1946)

3 AĞUSTOS

• 1071 – Sanduk Bey komutasındaki Selçuklu orduları, Bizans İmparatoru Romen Diyojen’in Malazgirt ve Ahlat’a gönderdiği kuvvetleri geri çekilmeye zorladı ve daha sonra Karahas’taki savaşta Bizans güçlerini dağıttı.
• 1492 – İspanyol Engizisyonu’nun ardından, İspanya’daki yaklaşık 200.000 Sefarad Yahudisi İspanyol krallığı ve Katolik Kilisesi tarafından ülkeden kovuldular, bunların büyük kısmı Osmanlı Devleti tarafından kabul edildi.
• 1869 – Büyük Samsun yangını meydana geldi. 125.000 m²’lik alan yangından birinci derecede etkilendi.
• 1914 – Alman İmparatorluğu Fransa’ya savaş ilan etti.
• 1924 – Üzerlerinde Türkiye Cumhuriyeti yazısı bulunan ve Türkiye’nin ilk madeni parası olma özelliği taşıyan bronz 10 kuruşluk paralar tedavüle çıktı.

(Kağıt paralarda Türkiye Cumhuriyeti yazmaz, Türkiye Cumhuriyet yazar, çünkü Merkez Bankası hisseleri hala tam olarak Türkiye’ye ait değildir. Merkez Bankası 3 Ekim 1931 de kurulduğunda paramızı basan Merkez Bankası’nın sadece %15 hissesi devletin ve millî idi. Gerisi sömürgecilerin, işgalcilerin ve içimizdeki kripto yahudilerin, masonların). İngilizlerle birlikte fabrikalar kurulmuştur ama paramız, ekonomimiz, eğitimimiz, kanunlarımız, Boğazlarımız (ve bunlardan elde eilecek gelirler), Ahıska bölgesi, Batum, Musul, Kerkük, Halep (ve buralardaki petrollerden elde edilecek gelirler) Batı Trakya, Ege adaları, Kıbrıs Rumlara ve batılılara bırakılmıştır. Türkiye bağımsız bir ülke değil de, her şeyiyle batıya bağlı bir ülke olarak kurulmuştur.)

• 1948 – Türkiye serbest güreş millî takımı, Londra Olimpiyatları’nda birinci oldu.
• 1949 – Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Çin’in Birleşmiş Milletler’e girme isteğini reddetti.
• 1958 – İlk nükleer denizaltı olan USS Nautilus Kuzey Kutbu’nun kalın buz örtüsünü bir uçtan öbür uca su altından geçmeyi başardı.
• 1960 – Aralarında Genelkurmay Başkanı Orgeneral Ragıp Gümüşpala’nın da bulunduğu 235 general ve amiral, emekliye sevk edildi. Genelkurmay başkanlığına Cevdet Sunay getirildi.
• 1977 – Liranın değeri Mark karşısında %4.5 oranında düşürüldü. Mark’ın alış fiyatı 730 kuruştan 763 kuruşa, satış fiyatı da 778 kuruşa yükseltildi.
• 1977 – Kıbrıs lideri Başpiskopos III. Makarios, kalp krizi geçirerek öldü. Spiros Kipriyanu, geçici olarak Kıbrıs liderliğine getirildi.
• 1988 – Sovyetler Birliği, planörüyle Kızıl Meydan’a inen Alman pilot Mathias Rust’u serbest bıraktı.
• 2002 – AB’ye uyum çerçevesinde kabul edilen yasayla, savaş ve yakın savaş tehdidi halleri dışında idam cezası kaldırıldı.

(Halk; tecavüzcü sapıklar, hainler ve teröristler için idamın geri getirilmesini istemektedir!)

• 2008 – Kuzey Hindistan’da bir Hindu tapınağında çıkan izdihamda 30’u çocuk 68 kişi öldü.
• 2008 – Somali’nin başkenti Mogadişu ‘da patlayan bir bomba 20 kişinin ölümüne yol açtı.

Doğumlar:

• 1811 – Elisha Otis, Amerikalı asansör imalatçısı (ö. 1861)
• 1903 – Habib Burgiba Tunus Devleti’nin kurucusu ve ilk Devlet Başkanı (ö. 2000)
• 1926 – Necdet Tosun, Türk sinema sanatçısı (ö. 1975)
• 1946 – Cahit Berkay, Türk müzisyen ve Moğollar gurubunun kurucularından
• 1962 – Ahmet Çakar, Türk hekim, eski hakem ve spor yorumcusu
• 1982- Ayşenur Taşbakan, Türk taekwondocu

Ayşenur Taşbakan, 3 Ağustos 1982 tarihinde Kırklareli’nde dünyaya geldi. Taekwondo sporuna 1992 yılında Kırklareli Ergin Taekwondo Spor Kulübü’nde başladı. Taşbakan, 1995 yılında Türkiye şampiyonu, 1996 yılında Türkiye Millî Takımına girdi, 1998 Gençler Dünya Şampiyonu, 1997 yılında gençler Dünya Kupası birincisi, 2001 yılında Dünya Kupası üçüncüsü ve 2002 yılında Avrupa Şampiyonluğu dereceleri vardır. Ayşenur Taşbakan, bazı sakatlıklar geçirdiğinden dolayı taekwondo’ya ara vermiştir. Daha sonra taekwondo’ya tekrar dönmüştür. 19 Şubat 2009’da Nur Tatar ile yaptığı maçı uzun yıllar formda olmamasından dolayı kaybetmiştir.

Memleketi Kırklareli’nde adını taşıyan bir spor salonu bulunmaktadır.

• 1994 – Endoğan Adili, Türk asıllı İsviçreli futbolcu

Ölümler:

• 1927 – Edward Bradford Titchener, İngiliz, psikolog (d. 1867)
• 1929 – Emile Berliner, Alman asıllı Amerikalı mucit (d. 1851)
• 1942 – Richard Willstätter, Alman kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1872)
• 1977 – III. Makarios, Kıbrıs Ortodoks Kilisesi Başpiskoposu ve Kıbrıs Rum Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı (d. 1913)
• 2004 – Sulhi Dönmezer, Türk hukukçu ve akademisyen (d. 1918)

4 AĞUSTOS

• 1578 – Vadiü’l-Mehazin Muharebesi, Portekizlilere karşı Osmanlı Devleti ve müttefiği olan Fas birliklerinin kesin zaferiyle savaş sona erdi.
• 1791 – Osmanlı – Avusturya devletleri arasında Ziştovi Antlaşması imzalandı.
• 1870 – Kızılhaç Derneği Birleşik Krallık’ta kuruldu.
• 1940 – Taksim Gazinosu açıldı. İstanbul Belediyesi’nin açtığı gazinonun amacı gazinocu halka ucuz, alkollü eğlence sağlamaktı.
• 1944 – Anne Frank, Naziler tarafından yakalandı. 1945’te toplama kampında öldü. Saklanırken tuttuğu notlar sonradan klasik haline geldi.
• 1958 – Uluslararası Para Fonu’nun baskısıyla yüksek devalüasyona gidildi. Dolar 2 lira 80 kuruştan, 9 liraya çıktı.
• 1959 – İstanbul’da yumurta büyüklüğünde dolu yağdı. Yaralanmalar ve maddi hasar meydana geldi.
• 1983 – İtalya’da ilk kez bir sosyalist, Sosyalist Parti Genel Sekreteri Bettino Craxi, başbakanlık görevine getirildi.
• 1986 – Yargıtay, ameliyatla cinsiyet değiştiren Bülent Ersoy’un erkek olduğuna karar verdi.
• 1987 – Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü, Türkiye’nin İran’a silah satan ülkeler arasında olduğunu ileri sürdü.
• 1988 – Samsun ve Sinop sahillerine, zehirli oldukları bildirilen çok sayıda varil vurdu.
• 1995 – Hırvatistan’nın Krayina Sırp Cumhuriyeti’ya karşı saldırılarına başlamasıyla, Fırtına Harekâtı başladı.
• 2005 – Senarist Safa Önal, filme çekilmiş 395 senaryosuyla Guinness Rekorlar Kitabı’na girdi.

Doğumlar:

• 1805 – William Rowan Hamilton, İrlandalı matematikçi (ö. 1865)
• 1834 – John Venn, İngiliz matematikçi (ö. 1923)
• 1941 – Zeki Ökten, Türk yönetmen (ö. 2009)
• 1944 – Orhan Gencebay, Türk müzisyen

Ölümler:

• 1683 – Turhan Hatice Sultan, Osmanlı’nın 2. Valide Sultanı (IV. Mehmet’in annesi) (d. 1627)
• 1922 – Enver Paşa, Osmanlı asker ve siyaset adamı (d. 1881)
• 1948 – Mileva Marić, Sırp fizikçi (d. 1875)
• 1981 – Fazıla Şevket Giz, Türkiye’nin ilk kadın profesörlerinden biri (d.1903)
• 2003 – Frederick Chapman Robbins, Amerikalı mikrobiyolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1916)
• 2007 – Samih Rifat, Türk mimar, fotoğrafçı, çevirmen ve yazar (d. 1945)

5 AĞUSTOS

Alkol ve kötü alışkanlıklarla mücadele günü

• 1634 – IV. Murad içki yasağı ilan ederek meyhaneleri yıktırdı.
• 1858 – ABD ve Avrupa arasında ilk transatlantik kablo çekildi.
• 1914 – Cleveland, Ohio’da (ABD) ilk elektrikli trafik ışıkları hizmete girdi.
• 1914 – Amerikalı Mary Pheps Jacob, sutyen patenti aldı.İlk sutyen pembe bir kurdeleyle birbirine bağlanmış bir çift mendilden oluşuyordu.
• 1925 – Mustafa Kemal ile Latife Hanım boşandı.
• 1940 – II. Dünya Savaşı: Letonya, Sovyetler Birliği himayesine girdi.
• 1945 – Fransa’nın Cezayir Katliamı. En az 45 bin Cezayirli katledildi.
• 1949 – Ekvador’da deprem: 50 köy yıkıldı, 6.000’den fazla kişi öldü.
• 1959 – Kütahya Cezaevi’nde isyan çıktı. Polisler gaz bombası atarak isyanı bastırdı.
• 1960 – Burkina Faso, (eski adıyla Yukarı Volta), Fransa’dan bağımsızlığını ilan etti.
• 1962 – Nelson Mandela hapse girdi (1990’da serbest kaldı).
• 1968 – Bolu Çimento Fabrikası kuruldu.
• 1971 – Türkiye, Çin’i resmen tanıdı.
• 1978 – Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği, TÖB-DER, son 5 yılda dernek üyesi 37 öğretmenin öldürüldüğünü açıkladı.
• 1995 – Türk-İş Ankara’da “Emeğe Saygı” mitingi düzenledi. Mitinge 100 bine yakın işçi katıldı.
• 2003 – Endonezya’nın başkenti Cakarta’da bir araca yerleştirilen bomba infilak etti; 12 kişi öldü, 150 kişi yaralandı.

Doğumlar:

• 1802 – Niels Henrik Abel, Norveçli matematikçi (ö. 1829)
• 1826 – Şinasi, Osmanlı gazeteci, yayımcı, şair ve oyun yazarı (ö. 1871)
• 1827 – Manuel Deodoro da Fonseca, Brezilyalı general ve Brezilya Cumhuriyeti’nin ilk Başkanı (ö. 1892)
• 1930 – Neil Armstrong, Amerikalı Ay astronotu ve Ay’a ilk ayak basan insan sayılıyor (ö. 2012)
• 1968 – Colin McRae, İskoç ralli sürücüsü (ö. 2007)
• 1973 – Bora Öztoprak, Türk müzisyen
• 1985 – Erkan Zengin, Türk asıllı İsveçli futbolcu

Ölümler:

• 1967 – Mustafa İnan, Türk inşaat mühendisi, akademisyen ve bilim adamı (d. 1911)
• 1998 – Münif İslamoğlu, Türk hekim, siyasetçi ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlarından (d. 1917)
• 1998 – Todor Hristov Zhivkov, Bulgar faşist devlet adamı (d. 1911)

Bulgaristan’ın batısındaki Pravets kasabasında, yoksul bir köylü ailesinin çocuğu olarak dünyaya gelen Jivkov, gençlik yıllarını Sofya’da geçirdi. Genç yaşta Bulgaristan Komünist Partisi üyesi oldu. II. Dünya Savaşı sırasında Devrimci Halk Kurtuluş Ordusu olarak bilinen direniş hareketinin örgütlenmesinde görev aldı. Eylül 1944 sonra, Sofya polis gücünün başkanı oldu. 1945 yılında bir aday üyesi ve 1948 yılında tam üye olarak BCP Merkez Komitesi’ne seçildi. Savaştan sonra yönetim kademelerinde yükselerek, başta binlerce siyasi muhalifi tutuklayan Halk Milisleri’nin komutanlığı olmak üzere birçok önemli görevde bulundu. 1951’de Politbüro üyesi oldu. Mart 1954’te, Vulko Çervenkov’un yerine Merkez Komitesi birinci sekreterliğine getirilerek sosyalist ülkeler arasında en genç parti lideri oldu.

1962-1971 yılları arasında başbakan olarak olarak görev yapan Jivkov 1972’de Bulgaristan’ın yeni anayasasıyla oluşturulan Devlet Konseyi başkanlığına seçildi. 1965’te sosyalist bir ülkede ilk kez görülen muhalif parti üyeleriyle subayların önderliğindeki bir darbe girişimini önlemeyi başardı. Jivkov iç ve dış politikada Sovyet çizgisine sıkı sıkıya bağlı kaldı. Onun yönetiminde Bulgaristan’da sanayileşme aksamadan ilerledi ve halkın yaşam düzeyi büyük ölçüde yükseldi. Buna karşılık Jivkov yönetimi ülkedeki Türk ve çingene azınlığa karşı zorla asimilasyon politikası uygulayarak 1989 baharında Türkiye’ye doğru büyük bir göç akınının başlamasına neden oldu. 1985’te Bulgarlaştırma politikasına girişmiştir. Türklerden isimlerini değiştirmeleri, Türkçe konuşmamaları ve ibadet etmekten vazgeçmelerini istemiştir. Karşı çıkanlar çok zulüm görmüş ve katledilmişlerdir.

1989 sonbaharında Doğu Avrupa’yı saran demokratikleşme dalgası sonucunda Jivkov Kasım 1989’da bütün görevlerinden çekilmek zorunda kaldı. Ocak 1990’da tutuklandı. İki yıl sonra Hükümet fonlarını zimmete geçirmek suçundan 7 yıl hapis cezasına mahkûm oldu. Ancak bozulan sağlık durumu nedeniyle hapis cezası ev hapsine çevrildi. 1996’da Bulgar Yüksek Mahkemesi tarafından beraat etti. 1998’de zatürreden hayatını kaybetti.

Söz Sende (Yorum Yap)